جمعه ۲۵ خرداد ۱۴۰۳

ارزش اسناد خانوادگی را دست کم نگیریم

 

 

 

 

 

هادی صدیقی*

کاغذها و دست‌نوشته‌های قدیمی که در هر خانه‌ای ممکن است یافت شوند، بسیار ارزشمند هستند. اینگونه کاغذها و اسناد شاید در نگاه اول اطلاعاتی بسیار ساده را شامل شوند که تنها برای صاحب دستنوشته می‌تواند جالب و دارای اهمیت باشد؛ ولی برخی از این اسناد وقتی در دسترس یک محقق و پژوهشگر قرار می‌گیرند، ارزش واقعی خود را نشان می‌دهند.
برای نمونه این تصویر که یک عقدنامه قدیمی است جز اطلاعات شخصی شاید چیزی برای گفتن نداشته باشد، ولیکن وقتی در دسترس یک پژوهشگر و سندشناس قرار می‌گیرد از چند جنبه مهم می‌شود که با خواندن حاشیه نویسی عنایت‌الله نامور، پژوهشگر و نویسندۀ اوزی، بر این سند می‌توان به اهمیت آن پی برد.

این سند که عقدنامه پدربزرگِ پدرم محمدشریف صدیقی (قائد) و مادربزرگِ پدرم هاجر حسین‌نیا (ملاحسین) است، از طریق دختر عموی پدرم هاجر صدیقی فرزند محمدابراهیم بدستم رسید که آنرا در اختیار عنایت الله نامور قرار دادم و ایشان ضمن رونویسی از روی متن اصلی که در ادامه می‌آید نظر خود را نیز درباره آن نوشتند که پدرم، محمدشریف صدیقی، نیز نظر ایشان را تایید کرد و عنوان کرد احتمالا پس از وفات پدربزرگشان، محمدهادی صدیقی فرزند ارشد ایشان برای انجام کارهای حصر وراثت این رونوشت را از اداره ثبت احوال گرفته و در اختیار برادرش محمدابراهیم گذاشته تا کارهای حصر وراثت را در بندرعباس نیز انجام دهد و به همین خاطر این سند نزد فرزندان محمدابراهیم به یادگار مانده است و امروز در دسترس ماست.

در ادامه متن و حاشیه نویسی عنایت‌الله نامور بر این سند را بخوانید:

از روی دفتر ازدواج عقدی قلمی شد

عقد مناکحه و مزاوجه جناب آقای محمد شریف بن محمود قاید اوزی با المسمات عفیفۀ صالحه؛ هاجر بنت المرحوم حاجی عبدالله ملا حسین اوزی؛ به مهر مبلغ نوزده (۱۹) عدد اشرفی فتح علی شاهی پر گوشه طلا؛ هر گوشه ۳ نخود طلا. مع سه مثقال نیم طلا علیحده مع مبلغ ۵۰ تومان وجه نقد رایج؛ جاری گردید. به تاریخ ۲۸ / ربیع الثانی / ۱۳۳۰
……………..
صحت این ازدواج قائمی دائمی از روی دفتر عقدی تحریر گردید. تا واضح باد.
حرره محمد امین بن الحاج محمد شریف
………………………..
خط و امضای محمد امین قاضی زاده مورد گواهی است
کفیل بایگانی اداره آمار لارستان
علی اکبر دانش

تاریخ تنظیم سند ۱۹۱۲/۴/۱۶ میلادی، برابر با ۲۷ فروردین ۱۲۹۱ شمسی است. از فحوای کلام معلوم می شود این خود عقدنامه نیست، بلکه گواهی عقد است. عقد یقینا در عهد احمد شاه صورت گرفته است، ولی این گواهی یقینا در عهد رضاشاه نوشته شده است. صفت «آقا» قبل از اسم داماد نشان می‌دهد بعد از قاجاریه است و نیز این که «جناب آقا» نوشته شده می‌رساند در زمانی که این گواهی نوشته شده محمدشریف بن محمود قاید؛ مرد رسیده و پخته ای بوده است و نه یک پسر عزب.
به نظر می رسد کسی ( به احتمال زیاد ) زنده یاد محمد هادی صدیقی این گواهی را درخواست کرده و به محمد امین قاضی داده است. قاضی هم به لار رفته و از روی دفتر عقد و ازدواج موجود در لار رونوشت برداشته و سپس به کفیل بایگانی داده و او بر صحت رونوشت گواهی داده است.
در یادداشت کفیل بایگانی اداره آمار لارستان قید شده «محمد امین قاضی زاده» پس این گواهی صدرصد بعد از ۱۳۱۲ ( سال شناسنامه در اوز) شمسی صادرشده است. چون «قاضی زاده» نام خانوادگی شناسنامه ای قاضی محمد امین است. پس احتمالا در سالهای ۱۳۱۵ یا ۱۳۱۶ این گواهی صادر شده است.

دو نکته از این گواهی می توان به دست آورد: اول این که در سالی که این گواهی صادر شده است ( ۱۳۱۵-۱۳۱۶) که حدس من است ثبت احوال لار همه اسناد را از قاضی اوز گرفته بوده است و قاضی اوز مجبور شده به لار برود و از روی دفتر عقد ازدواج در لار رونوشت بردارد. دوم این که قبل از شناسنامه دادن ( در اوز ۱۳۱۲ شمسی) معلوم می شود قاضی ( هر کسی بوده) دفتری داشته که عقد را در آنها ثبت می کرد و بعدا دفتر را به اداره ثبت لار داده است. البته ممکن هم هست که دفتری نداشته ولی خود عقدنامه‌ها که قاضی نگه می‌داشته برده به لار و آنها در دفتر ثبت رسمی کرده اند. در هر دو صورت قاضی نزد خودش دیگر سندی نداشته و مجبور شده به لار برود.
چیزی که معلوم ما هست این که زنده یاد شیخ محمد فقیهی در سال ۱۳۱۷ شمسی اجازه دایر کردن اولین دفتر ثبت احوال در اوز را گرفته و از این تاریخ به بعد همه ازدواج ها در اوز ثبت و نگهداری می‌شده است.

ماحصل این که الان با این سند معلوم می شود قبل از ۱۳۱۷ هرچه که بوده به لار منتقل شده و در آنجا بایگانی شده است.
ای کاش بتوانیم به آن اسناد دسترسی داشته باشیم و اگر آرشیو شده آن را ببینیم تا خیلی از سلسله‌های خویشاوندی اوزی‌ها بر ما روشن گردد. مطمئنا آن آرشیو می‌تواند پرتو بزرگی بر تاریکی‌های تاریخ اوز بتاباند.
*نگارنده: دانش آموخته مهندسی عمران و عضو هیئت امنای موزه مردم شناسی اوز 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

2 Responses to “ارزش اسناد خانوادگی را دست کم نگیریم”

  1. اوزی گفت:

    جالب بود

  2. موزه مردم شناسی شهرستان اوز گفت:

    در موزه مردم شناسی و موزه بازرگانان اوز، هزاران برگه از اسناد تاریخی نگهداری می شود که همه این اوراق، دارای شناسنامه خاص خود هستند و توسط واحد پژوهش موزه اسکن و خلاصه نگاری شده است. هر کدام از این اسناد، گوشه ای از تاریخ سیاسی، فرهنگی و اجتماعی مردم جنوب ایران خصوصا مردم شهرستان اوز را نشان می دهد. بر اساس نوع اسناد، این مدارک در موزه مردم شناسی و یا موزه بازرگانان اوز نگهداری می شود.
    از کلیه دوستداران تاریخ منطقه درخواست می شود که این اسناد را به موزه اوز اهدا نمایند تا با نام خودشان در موزه نگهداری شود..

آخرین نظرات
  • در موزه مردم شناسی و موزه بازرگانان اوز، هزاران برگه از اسناد تاریخی نگهداری می شود که همه این اوراق، دارای شناسنامه خاص خود هستند و توسط واحد پژوهش موزه اسکن و خلاصه نگا...
    موزه مردم شناسی شهرستان اوز در مطلب: ارزش اسناد خانوادگی را دست کم نگیریم
  • جالب بود...
    اوزی در مطلب: ارزش اسناد خانوادگی را دست کم نگیریم
  • قابل تحسین است و موجب افتخار...
    اوزی در مطلب: تجلی هنر سوزندوزی در نگارش کتاب «مطبخ خودمونی»
  • اوز در همه چیز پیشرو بود ویک سازمانی به نام لژیون خدمت گزاران بشر در اوز تشکیل شد که خاله من مرحومه بی بی نو مهرور عضو ان بود...
    در مطلب: سندی قدیمی از فعالیت سازمان پیشاهنگی اوز در سال ۱۳۱۹
  • این باعث افتخار شهرمان اوز است از دست اندرکاران این موزه کمال تشکر وقدردانی رادارم...
    در مطلب: موزه مردم شناسی اوز بار دیگر، در بین موزه های برتر ایران قرار گرفت
  • درود و سپاس بیکران خدمت جناب اقای پرفسور ارفعی و همه ی عزیزانی که باعث درخشش اوز و بالاتر بردن جایگاه فرهنگی اوز در ایران عزیزمان شده اند...
    در مطلب: موزه مردم شناسی اوز بار دیگر، در بین موزه های برتر ایران قرار گرفت
  • به سرکار خانم فوزیه خضری سلام بسیار میرسانم. به امید خدا همیشه درپناه خداوندگار سلامت وشاد باشند. درود وهزاران درود به ایشان که درقبال شهر وکشورشان ادای وظیفه وخدمت کردند...
    در مطلب: موزه عروسک‌های قومیت های ایرانی، سومین موزه شهرستان اوز
  • درود بر شما تقدیر و یاد کردن از خدمات بشردوستانه باعث تشویق و دلگرمی بیشتر داوطلبان خواهد شد. هر چند که داوطلبان هلال احمر اهداف و اصول هلال احمر را با جان و دل خود یکی ک...
    در مطلب: هفته هلال احمر و دریغ از حتی یک خداقوت توسط مسئولین شهر و شهرستان اوز
  • سلام اجرکم عند الله به نیت لله خدمت به خلق الله مساوی است با اجر بی نهایت ان شاء الله...
    Mar در مطلب: هفته هلال احمر و دریغ از حتی یک خداقوت توسط مسئولین شهر و شهرستان اوز
  • هلال احمر تو همه برنامه ها پایه ثابته. بدون هیچ چشم‌داشتی ولی متاسفانه......
    ابطهی در مطلب: هفته هلال احمر و دریغ از حتی یک خداقوت توسط مسئولین شهر و شهرستان اوز