شریف بازرگانی
مقاله ای با عنوان «تمرکز قدرت و مقاومت محلی در عصر قاجار، مطالعه موردی شورش میرهاشم اوزی» توسط رسول احمدلو دانشجوی مقطع دکترا در رشته تاریخ و سید ابوالفضل رضوی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی تهران، جهت چاپ در «پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران» پذیرفته شده است. اصل این مقاله در شماره آینده این نشریه چاپ خواهد شد.
ما به اختصار، چکیدهای از این مقاله را خدمت دوستداران تاریخ جنوب ایران، خصوصا شهروندان اوزی ارائه نموده ایم.
رسول احمدلو
رابطه ی میان دولت مرکزی و قدرت های محلی در ایران عصر قاجار، همواره با تنش ها و مقاومت هایی از سوی نخبگان و نیروهای محلی همراه بوده است. ایالت فارس و به ویژه نواحی جنوبی آن، از جمله لارستان، به دلیل موقعیت راهبردی و پیچیدگی ساختارهای اجتماعی و اقتصادی، یکی از عرصه های شاخص این برخوردها به شمار می رود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که شورش میرهاشم اوزی در اوایل سلطنت ناصرالدین شاه، چه بازتابی از مناسبات دولت مرکزی و نیروهای محلی در جنوب فارس دارد و سازوکارهای مقاومت محلی در برابر سیاستهای تمرکزگرایانه دولت چگونه شکل گرفت؟
پژوهش حاضر با تمرکز بر شورش میرهاشم اوزی می کوشد سازوکارهای مقاومت محلی و واکنش دولت مرکزی را تحلیل کند.
این مطالعه، بر پایه ی اسناد نویافته آرشیوی، گزارشهای روزنامه «وقایع اتفاقیه» و منابع دست اول تاریخی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی، علل، روند و پیامدهای شورش را بازسازی می کند.
نتایج تحقیق نشان می دهد که شورش میرهاشم اوزی، علاوه بر ایجاد چالش های امنیتی و اداری در منطقه، الگویی مشخص از تعامل دولت مرکزی با نیروهای محلی ارائه می دهد که شامل ترکیبی از سرکوب، مصالحه و اعطای امتیازات سیاسی-اقتصادی بود.
بررسی این رخداد چشم انداز روشنی از فرآیند تمرکز قدرت و مدیریت مقاومت محلی در جنوب ایران در نیمه نخست سلطنت ناصر الدین شاه فراهم می آورد و اهمیت فهم تعاملات محلی-مرکزی را برای تحلیلهای تاریخی معاصر برجسته می سازد. افزون بر این، مطالعه حاضر، نمونه ای از ارزش اسناد دست اول را در بازسازی دقیق تاریخ محلی و ملی ارائه می کند.
