عنایت الله نامور : نقش اوزی ها در تولید نوعی نوشیدنی قدیمی گاز دار به نام نملیت

عنایت الله نامور : نقش اوزی ها در تولید نوعی نوشیدنی قدیمی گاز دار به نام نملیت

نملیت نوعی نوشیدنی بود که در بندر لنگه عهد قاجار زمانی که روابط نزدیکی با هندوستان مستعمره انگلیسی ها داشت رواج گرفته بود و سپس در بوشهر ؛ بحرین و کویت و دبی و دیگر مکانها نیز رایج شد . این نوشیدنی که همان ( لیمو ناد ) معروف بود ؛ در اصل از بیرمنگام انگلیس نشأت گرفته بود . آن زمان برای بندرلنگه مواد اولیه و گازی که با نوشابه مخلوط می شد و دستگاه تعبیه خاص آن؛ از هندوستان وارد می شد و همراه با بطری های ویژه ای که تیله ای در آن قرار داشت؛ فروخته می شد .

این تیله در واقع با فشار گازی که درون مایع وجود داشت باعث می شد که مواد گازی از بطری خارج نشود و حکم « واشر»را داشت . این بطری ها در خود بندرلنگه و دیگر مکانها تعبیه می شد و دستگاه کوچکی این کار را دستی انجام می داد که توسط دو نفر به کار گرفته می شد . مدتها این نوع نوشیدنی گاز دار در منطقه رواج داشت تا هنگامی که شرکت های بزرگی مانند کوکاکولا آمدند و این نوشابه از رده خارج شد . اخیرا یک شرکت در منطقه ام القوین دوباره به تولید این نوشیدنی تاریخی پرداخته است . عکسی که ملاحظه می کنید از محصولات این شرکت است .

کار با دستگاه « نملیت » و فروش این نوشابه ها با نام چند اوزی همراه است .
در بندر لنگه اولین کسی که دستگاه نملیت را وارد کرد حاج ابوالقاسم اوزی بود . وی شیشه های نملیت را برحسب سلیقه مشتری با طعم های توت فرنگی ؛ زنجبیل ؛ لیمو و غیره تهیه می کرد . آن زمان چون هنوز برق و یخچال به منطقه نرسیده بود ؛ مردم بطری های نملیت را با بند به درون برکه ها می فرستادند ( زیر آب می بستند ) تا خنک شود و بعدا بنوشند .
در دبی دستگاه نملیت قبل از جنگ اول جهانی توسط خواجه عبدالرحیم خواجه طاهر وارد شد و در منطقه الراس این نوشیدنی ها را تهیه می کرد و می فروخت . پس از درگذشت خواجه عبدالرحیم مدتی شیخ محمد رفیع فقیهی این دستگاه را به کار می گرفت و نملیت تهیه کرده و می فروخت . عبدالغفور ضیایی نیز در خاطراتش گفته است که مدتی با این دستگاه کار می کرده است .
در کویت هم محمد ابراهیم فرشاد مدتها دستگاه نملیت داشت و این نوشابه را می فروخت .

نگارنده : عنایت الله نامور
( محقق و نویسنده )