هادی صدیقی
در این مطلب شخصیتی معرفی می‌گردد که برای همشهریانی که بیش از ۵۰ سال از عمرشان گذشته، چهره‌ای آشنا می‌باشد.
محمدیوسف محمودی فرزند عبدالله در سال ۱۲۷۴ خورشیدی در اوز دیده به جهان گشود. وی که آخرین کلانتر اوز و اولین شهردار شهر می‌باشد به خاطر نظمی که در دوران خود به وجود آورده بود به «ناظم» ملقب گشت.
وی در کودکی در اوز به تحصیل به سبک قدیم پرداخت و پس از رسیدن به سن بلوغ جهت امرار معاش به کشور کویت که در آن موقع از مستعمرات انگلستان بود، مهاجرت می‌کند و در آنجا به تجارت مشغول می‌شود و زبان انگلیسی را نیز تا حدود زیادی فرا می‌گیرد. آن هنگام عده‌ای از اهالی اوز مانند حاج عبدالله مشفق، حاج محمدامین رافعی، حاج عبدالرحیم حق‌شناس، محمد اسماعیل کرامتی و حاج عبدالله محمد اسماعیل در آن کشور مشغول تجارت بوده‌اند. محمودی از طریق بندر بصره به کشور هندوستان و شهر بمبئی مسافرت و پارچه‌های مورد نیاز بازار کویت را ترانزیت و به تجار اوزی می‌فروخته است. وی علاوه بر تجارت، یک مغازه‌ی خیاطی نیز دایر، که یک نفر اصفهانی آن را اداره کرده و خود نیز خیاطی می‌آموخته است.
در آن سال‌ها نوعی بیماری گریبانگیر جهان شده و عده‌ی زیادی را می‌کشد که در اوز آن سال به «سال دردی» معروف می‌باشد. یکی از برادران ایشان به نام زین‌العابدین بر اثر این بیماری در کویت فوت می‌کند و برادر بزرگتر که باخبر می‌شود در اوز عده‌ای از خویشان بدان دچار گشته و از دنیا رفته‌اند، همراه محمدیوسف با لنج عازم بندر لنگه شده و از آنجا به طرف اوز حرکت می‌نمایند که او نیز در روستای «چاه بنار» فوت نموده و محمدیوسف تنها به اوز مراجعت می‌کند و در اوز با فوت مادر، خواهر و دیگر اقوام درجه یک خود مواجه می‌شود.
ولی با این حال و با وجودی که در کویت مورد محبت شیخ المبارک الکبیر حاکم وقت آنجا بوده، از مسافرت مجدد به آن کشور صرف‌نظر نموده، در لار مغازه‌ای خیاطی دایر کرده و استادکاران معروف مانند عبدالله خنجی تربیت می‌نماید.
در سال ۱۳۱۰ که خدمت زیر پرچم اجباری می‌گردد، کلانتر وقت مأمور اعزام مشمولین شده و محمدشریف هوشیار که یگانه فرزند پسر در خانواده‌ی هوشیار بود را به سربازی اعزام می‌نماید که این عمل موجب نارضایتی طایفه‌ی ملا حسینی در اوز می‌شود و کلانتر وقت از مقام خود کناره‌گیری کرده، اوز بدون کلانتر می‌ماند. سرانجام جمعی از سران طایفه‌ی ملا حسینی و عده‌ای دیگر از مردم از محمدیوسف محمودی درخواست می‌نمایند پست کلانتری را قبول نمایند و ایشان در سال ۱۳۱۰ و یا ۱۳۱۱ به کلانتری اوز منصوب می‌شود.
آن هنگام حدود لارستان شامل قسمتی از استان هرمزگان کنونی، از بندرلنگه گرفته تا بندر طاهری و بستک، لامرد، قسمتی از جهرم و داراب بوده و حدود آن از چندین کشور اروپایی بزرگتر بوده است و به واسطه‌ی وسعت لارستان پادگان مستقل نظامی در لار دایر و برای سرکوب مخالفین و متمردین حکومت وقت از آن استفاده می‌شده است و در منطقه حکومت نظامی برقرار و کلانتران تابع نیز از اختیارات ویژه‌ای همانند اعزام مشمولین به لار، حل اختلافات محلی، حفظ نظم ولایات و راه‌های منطقه، اعطای زمین به مردم برخوردار بودند. روی این اصل و با وجودی که پاسگاه ژاندارمری (امنیه) در محل وجود داشت، کلانتر مسئول انتظامات حوزه‌ی خود بوده و بین ده تا بیست قبضه تفنگ سه‌تیر، موزر و … در اختیار داشت که به وسیله‌ی چریک‌های محلی و گله‌داران، امنیت منطقه را تأمین می‌کرده است و همچنان مسئول بوده که افراد بزرگسال را جهت سوادآموزی به کلاس‌های اکابر اعزام نماید و در اصل کارهای انتظامی، قضایی، مالیه و… بر عهده‌ی کلانتر بود و محمودی در دوران تصدی پست کلانتری از عهده‌ی همه‌ی آن‌ها برآمده، امنیت منطقه را به طور کامل حفظ کرده بود، به طوری که سارقان مسلح و راهزنان دستگیر و به لار اعزام می‌شدند.
محمد محمودی، فرزندش خاطرات خوب و بد پدر را هنگام کلانتری و از زبان وی چنین بیان می‌کند:
«بهترین خاطره‌ی من در ایام جنگ جهانی بود که نهضت جنوب به وجود آمد و تمام منطقه در ناامنی به سر می‌برد و من با کمک مردم خوب اوز امنیت کامل را برقرار نمودم. در آن سال‌ها به واسطه‌ی کمبود غلات، ایران در قحطی مطلق به سر می‌برد. دولت مقداری گندم جهت مصرف به اوز داد که بین مردم تقسیم شود، ولی چون فصل کشت بود و آن مقدار گندم کفاف گرسنگی مردم را نمی‌داد، دستور دادم با نظارت مأمورین خود هر کس در صحرای خوشاب گندم کشت نماید. البته این عمل نارضایتی بعضی را نیز فراهم آورد ولی به حمدالله سال پربرکتی شد و نیز با توجه به لطف تجار وقت مانند مرحومین سیف‌الله بازرگانی و یزدانی که گندم از داراب و جاهای دیگر وارد نموده به عنوان قرض‌الحسنه بین مردم تقسیم می‌نمودند، اوز از گرسنگی رهانیده و کمترین تلفات در اثر قحطی را داشت. بدترین خاطره‌ام هنگام کشف حجاب بود که کلانتران مجبور بودند چادر را از سر زنان بردارند.»
نامبرده در سال ۱۳۳۴ و با تشکیل انجمن شهر به عنوان شهردار اوز انتخاب گردید و بیشتر وقت‌ها کفیل بخشداری اوز نیز بود و خدمات زیاد به شهر نمود تا اینکه در سال ۱۳۴۲ بر اثر بیماری سرطان معده در شیراز درگذشت و جسد وی به اوز حمل و در گورستان عمومی به خاک سپرده شد.
اولین اعضای انجمن شهر عبارت بودند از: مرحومان حاج محمدیوسف نامی، محمدامین امین‌زاده، حاج محمد رفیع بهروزیان، محمدامین دانشمند و محمدیوسف محمودی. اولین حقوق شهردار در اوز در ماه، مبلغ سیصد تومان و محمدیوسف پیرزاد نیز اولین کارمند رسمی شهرداری بوده است.
محمودی دارای سه فرزند پسر به نام‌های عبدالله، محمد، محمدرسول و یک دختر به نام صدیقه می‌باشد که فرزند ارشد ایشان به نام عبدالله که به رحمت ایزدی پیوست. محمودی بسیار مورد احترام و اعتماد مردم بوده و حرفش همواره مورد قبول عموم واقع می‌گشته است و علاوه بر اینکه حاکم بوده و «حُکم» می‌کرده، همانند یک «حَکَم» رفتار نموده و با حل اختلافات حقوقی، ملکی و جنایی، مردم کمتر به دادگستری لار مراجعه می‌کرده‌اند. مردم اوز روزهای عید فطر و قربان، پس از نماز عید به سرپرستی مرحوم حاج شیخ احمد فقیهی مفتی بزرگ اهل سنت، ابتدا جهت دیدار ایشان به منزلشان رفته، مورد پذیرایی قرار می‌گرفته و بعد از ظهر به دیدار مرحوم حاج شیخ احمد می‌رفتند.
در هنگام عروسی حتماً از همسر کلانتر جهت پوشاندن لباس بر تن عروس اجازه گرفته می‌شده و برای داماد، اسب کلانتر را می‌برده‌اند و داماد شاباش ریخته شده بر سرش (برنه) را به مهتر به عنوان شیرینی عروسیش می‌داده است. «ناظم» آخرین کدخدای اوز بوده که در قلعه‌ی اوز سکونت داشته است. وی محل کار خویش را از قلعه به منزل شخصی خود تغییر داده و همواره ۲۰ تفنگچی جهت انتظامات در اختیار داشته و توسط آنان و گزمه‌ها (چریک‌های محلی) در شب امنیت را حفظ می‌کرده‌اند.
خانه‌ی ایشان یک طبقه‌ی مجزا داشته که قسمتی مهمانخانه و قسمتی دفتر کارشان بوده است که اولین محل شهرداری اوز نیز بوده است. (میز کار آن مرحوم هنوز موجود می‌باشد). کلانتران منطقه، مأموران ثبت احوال، مایه کوبی آبله، سربازگیری و… همواره در منزل ایشان مهمان می‌شده‌اند و با اینکه حقوق ثابتی نداشته با هزینه‌ی شخصی آن‌ها را مورد پذیرایی قرار می‌داده است.
وی طرح عظیمی جهت لوله‌کشی آب از «مربوط» به اوز داشت که مقداری پول نیز جمع‌آوری می‌شود ولی با فوت ایشان آن طرح مسکوت مانده و پول جمع‌آوری شده نیز به صاحبانشان برگردانده می‌شود. اما در زمان شهرداری ایشان لوله‌کشی آب شور از چاهی موسوم به «چیمی» به برخی خانه‌ها انجام پذیرفت.
در سال‌های کلانتری ایشان انجمنی محلی تشکیل شد و از هر خانه مبلغ ۲ تومان جهت جمع‌آوری زباله اخذ می‌گردید که با این کار اوز به نظیف‌ترین شهر لارستان بدل گشته بود. هیچ چوپانی نیز جهت حفظ نظافت آب‌انبارها حق رفت و آمد در مسیر آب‌انبارها را نداشت و با کمک مردم رودخانه‌های منتهی به آب‌انبارها در فصل بارندگی لایروبی و تمیز می‌شد و حمام‌های عمومی نیز مجهز به دوش گردید.
اولین خیابان‌های اوز (شهید رجایی و شهید باهنر کنونی) در زمان تصدی وی احداث و جدول‌کشی شد، قسمتی از خیابان‌ها نیز آسفالت و سنگ‌فرش گردید. میدان جلوی درمانگاه (انقلاب کنونی) نیز از یادگارهای شهرداری محمدیوسف محمودی می‌باشد.
پی نوشت: چاپ شده در عصر اوز، آذرماه ۱۳۸۲، سال سوم، شماره ۳۵، صفحه ۱۰
