پنج شنبه ۰۷ آبان ۱۴۰۵
 |  29/ اکتبر/ 2026 - 10:02
  |   نظرات: بدون نظر
82 views

سَکّاوَه sakkavah، هنر و ابتکار مردم اوز در حمام‌های قدیمی

 

مینا بازرگانی

در گذشته شیوه تأمین و نگهداری آب در حمام‌های قدیمی، حاصل تجربه و ابتکار مردمانی بود که بدون امکانات امروزی از راه و روش‌های ساده استفاده می‌کردند. استفاده از سَکّاوه یکی از این روش‌ها برای استفاده در حمام بود.

سَکّاوه نوعی مخزن کوچک سنگی و یا سفالی بود که مردم اوز پیش از رواج دوش‌های امروزی، برای شستشو از آن استفاده می‌کردند. نوع سفالی آن همانند یک کاسه بزرگ و نوع سنگی این مخزنِ آب، مکعب مستطیل بود که از بالا خالی شده بود و ابعاد آن حدوداً ۴۵ در ۲۵ در ۲۵سانتیمتر و دارای وزن ۴۰ کیلوگرم بود. این سَکّاوه بر روی دیوار حمام نصب می‌شد.
در قسمت پایین مخزن، سوراخ کوچکی تعبیه شده بود که محل خروج آب از سَکّاوه بود. برای جلوگیری از تخلیه سَکّاوه، پارچه‌ای را لول کرده و درون سوراخ تعبیه می‌نمودند. معمولاً دیوارهای این ظرف سنگی یا سفالی ضخیم بود و استحکام لازم برای نگهداری آب را داشت.

جهت استفاده، ابتدا آب گرم توسط یک شخص از قسمت بالای مخزن پر می‌شد. با برداشتن پارچه لول شده و باز کردن این مجرا، آب ذخیره شده از آن خارج و برای شستشو به سمت پایین ریخته می‌شد. چون این مخزن در ارتفاع بالا به اندازه قد یک انسان بزرگسال قرار می‌گرفت بر اثر نیروی جاذبه زمین، آب از روزنه به سمت پایین هدایت می‌شد و شخص می‌توانست دوش بگیرد.

در موزه مردم‌شناسی اوز ۳ نمونه از این دوش‌های سنگی موجود است که مردم فرهنگ‌دوست اوز آن‌‌ها را به موزه اهدا کرده‌اند.

طی چند سری بازدید دکتر سید احمد محیط‌ طباطبایی رئیس سابق آیکوم ایران از موزه مردم‌شناسی اوز، ایشان به صراحت اعلام کردند که در هیچ جای ایران در بیش از یک قرن گذشته، دوش سنگی وجود نداشته و این موضوع نشان‌دهنده اهمیت دادن مردم اوز به بهداشت فردی است. طباطبایی در ادامه می‌گوید با وجود همین یک شی در موزه مردم‌شناسی اوز می‌توان موزه اوز را به عنوان موزه شاخص و برتر ایران معرفی نمود.

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

آخرین نظرات
  • با تشکر از جناب آقای عبدالقادر دانیالی که اسناد و تصاویر را در اختیار ما قراردادند....
    شریف بازرگانی در مطلب: سندی مربوط به سال ۱۳۲۹ شمسی، در مورد استخدام روح‌الدین دانیالی، معلمی که در دل‌ها ماندگار شد
  • پدرم می‌گفت در گذشته در اوز، در عروسی ها محمد امین عبدالله پدر ابراهیم احمد پور را انبار دار عروسی میکردند وی به خوبی و رایگان این کار را انجام می داد و نمی گذاشت حتی یک...
    در مطلب: به یاد نیکوکار مدرسه‌ساز، زنده‌یاد حاج ابراهیم محمدامین احمدپور
  • باسلام خدمت شماها بزرگواران درخبری دیدم که شهردار اوز شهردار نمونه شناخته شده خواستم بدونم چکاری برای اوز انجام داده نه کوچه‌ای اسفالت شده داریم نه معابری با روشنایی نه چ...
    در مطلب: پارک نوروز اوز، از یک ظرفیت شهری تا قربانی بی‌تفاوتی یا ضعف مدیریت؟
  • متاسفانه یکی از بی توجهی هایکه در اوز در حال رونق گرفتن است و شاید بشود گفت رونق گرفته است صحبت کردن والدین با فرزندان خود به زبان فارسی اداریست که به مرور زمان زبان مادر...
    محمد فاروق رکنی در مطلب: لزوم حفظ فرهنگ و آداب و رسوم در جوامع انسانی
  • مگه امارات هم گذشته داره ؟؟؟ 🤣🤣🤣...
    Haj در مطلب: لزوم حفظ فرهنگ و آداب و رسوم در جوامع انسانی
  • با تقدیر و تشکر از دوست عزیز گراشی خانم بازرگانی، نویسنده گرامی مطلب هم اعلام نکرده اند که این گره گر ساخت اوز و با جای دیگری است. درست است که سفالگران گراشی در ساخت ظروف...
    موزه مردم شناسی شهرستان اوز در مطلب: گِرَه‌گِر، خلاقیت مردم قدیم، در نگهداری از مواد غذایی
  • هیچ ظرف سفالی در اوز ساخته نمی‌شده است، بیشترش ساخت گراش بوده، حتی در تمام بنادر خلیج فارس، چه ایران و چه عربها، به خمره، گراشی می‌گفته اند....
    در مطلب: گِرَه‌گِر، خلاقیت مردم قدیم، در نگهداری از مواد غذایی
  • خیلی ممنون محمد اقا. پروژه موزه هم از این جریانات حاکم بر جامعه مستثنا نبوده و نیست، بازم تشکر از پاسخ شما...
    نویسنده مطلب زینت راوند در مطلب: تکیلف پروژه هایی که چندین سال به فراموشی سپرده شده اند، چیست؟
  • خانم راوند پروژه های دولتی ونیمه دولتی برای پروژه ها در ابتدای هرسال بودجه تعیین میگردد ولی ساختمان موزه یک پروژه کاملا شخصی ساز بوده و به نظرم قبل از جنگ واین تورم افسار...
    محمد در مطلب: تکیلف پروژه هایی که چندین سال به فراموشی سپرده شده اند، چیست؟
  • با سلام و احترام از پاسخگویی و توضیحات شما سپاسگزارم. فرمایش شما درباره ساختمان موزه قابل تأمل است و طبیعتاً این پروژه نیز از تأثیر شرایط اقتصادی و افزایش چندبرابری هزینه...
    نویسنده مطلب زینت راوند در مطلب: تکیلف پروژه هایی که چندین سال به فراموشی سپرده شده اند، چیست؟