مینا بازرگانی
در ایام قدیم. بسیاری از وسایل مورد استفاده در خانه ها و یا محیط کار، حاصل تجربه و شناخت دقیق آنان از محیط زندگی بود. نبود امکانات امروزی برای نگهداری مواد غذایی باعث می‌شد آنان با استفاده از مواد و ابزارهایی که در دسترس داشتند راهکارهایی خلاقانه برای حفظ مواد غذایی پیدا کنند.
یکی از این وسایل، ظرف سفالی‌ای بود که در گویش مردم اوز گِرَه‌گِر Gerahger یا مورچه‌گیر نامیده می‌شود. این ظرف ویژگی جالبی داشت، بدین صورت که از یک ظرف سفالی یکپارچه که در بالای آن از دو دیواره تشکیل شده بود استفاده می کردند. بخش داخلی آن برای نگهداری مواد خوراکی چرب و شیرین همچون روغن، عسل، حلوا و یا انواع نان‌های محلی بخصوص گپک بود. بین دو دیواره بیرونی و درونی، فضایی شبیه خندق بود که در آن آب می‌ریختند. این آب مانند یک مانع عمل می‌کرد و راه رسیدن مورچه‌ها و دیگر حشرات به مواد غذایی درون ظرف را می‌بست. بدین ترتیب بدون استفاده از وسایل دیگر، یک مانع طبیعی در برابر ورود حشرات ایجاد می‌شد.
این ظرف فقط برای نگهداری مواد غذایی نبود، بلکه بخشی از زندگی مردم بود. مردم خوراکی‌هایی که با زحمت تهیه می‌شدند در این ظروف نگهداری میکردند تا مدت بیشتری سالم بمانند و از گزند حشرات در امان باشند.اگر با دقت بیشتر نگاه کنیم این ظرف نمونه‌ای از دانش بومی و تجربه نسل‌های گذشته است که بدون داشتن یخچال و دیگر امکانات امروزی، برای مشکلات روزمره خود راه‌حل پیدا میکردند.
گِرَه‌گِر، در بهمن سال ۱۴۰۳ با پیگیری مسئولین موزه مردم‌شناسی اوز و توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ثبت ملی گردید. در روز ثبت گِرَه گِر، یکی از مسئولین میراث فرهنگی کشور اظهار داشت که برای اولین بار است که چنین ظرفی با این ساختار را می‌بینند.
در موزه مردم‌شناسی اوز ۲ عدد از این ظرف موجود است که توسط همشهریان فرهنگ‌دوست اهدا گردیده است. قدمت یکی از این گِرَه‌گِر ها حدود ۲ قرن است. ارتفاع دیواره داخلی آن ۲۵ سانتی‌متر و قطر آن ۳۰ سانتی‌متر و ارتفاع دیواره بیرونی ۲۰ سانتی‌متر است. قطر کف آن ۳۵ سانتی‌متر و وزن آن ۸۶۴۵ گرم است. روی دیواره بیرونی برای تزئین و زیبایی، اشکالی به صورت موج دریا حکاکی شده است.
هیچ ظرف سفالی در اوز ساخته نمی‌شده است، بیشترش ساخت گراش بوده، حتی در تمام بنادر خلیج فارس، چه ایران و چه عربها، به خمره، گراشی می‌گفته اند.
با تقدیر و تشکر از دوست عزیز گراشی
خانم بازرگانی، نویسنده گرامی مطلب هم اعلام نکرده اند که این گره گر ساخت اوز و با جای دیگری است. درست است که سفالگران گراشی در ساخت ظروف سفالی تبحر داشته اند، اما ما هم نمی دانیم که این شی سفالی با قدمت ۲ قرن، در کجا ساخته شده است. البته شاید در ۲۰۰ سال قبل در اوزهم سفال ساخته می شده است.
اما مطلبی که یقین قلبی داریم این است که این گره گر ها نسل اندر نسل در اوز استفاده می شده و نهایتا توسط اوزی ها به موزه مردم شناسی اوز اهدا شده است.
با تشکر مجدد از دوست عزیز گراشی مان