فوزیه براهیمی
دکتر آتوسا مومنی، رئیس مرکز مطالعات پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی تحت نظارت یونسکو شامل ۲۴ کشور، به دعوت شریف بازرگانی مدیر و مسئول موزه مردمشناسی اوز، به شهرستان اوز سفر کرد.
هدف اصلی این سفر ارزیابی و مستندسازی میراث ناملموس دانش بومی برکهسازی و شبکههای ساروجی انتقال آب باران به برکه ها بود. این سفر به عنوان یک فرصت مناسب برای بررسی روشهای سنتی مدیریت آب و حفظ میراث فرهنگی منطقهای تلقی شد.
ارزیابی میراث ناملموس و بررسی فنون بومی برکهسازی و انتقال آب باران، تقویت همکاریهای فرهنگی و ایجاد ارتباطات بیشتر بین محققان و جوامع محلی برای حفظ میراث فرهنگی، آموزش و آگاهیبخشی در مورد اهمیت حفاظت از منابع آب و میراث فرهنگی بومی از اهداف این سفر بود.
در شروع این سفر آتوسا مومنی رئیس مرکز مطالعات، آرزو قائم پناه و مهدی دهدار، تیم کارشناسی همراه رئیس مرکز مطالعات پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی تحت نظارت یونسکو، از موزه مردم شناسی اوز بازدید نمودند. در ابتدای بازدید یاران موزه و اعضای هیئت امنای برکه های اوز و کودکانی که لباس محلی رخت گشاد برتن داشتند به استقبال آنان آمدند و با اشعار زیبای محلی به آنان خوش آمد گفتند. سپس مهمانان با توضیحات مفصل فوزیه براهیمی و محمد رفیع راوند در مورد لوازم زندگی و ابزار کار مردم اوز، پوشش سنتی، تفنگ های دست ساز و کتب خطی موجود در موزه، لوازم و ابزار انتقال آب به منازل و نحوه زندگی مردم اوز در ایام قدیم آشنا شدند، که مورد استقبال آنان قرار گرفت. در این دیدار، معرفی مختصری از منطقه، تاریخچه، جغرافیا و ویژگیهای فرهنگی اوز نیز ارائه شد.
سپس، بازدید از برکه تاریخی سلفی اوز، مجموعه ۲۰ برکه، مجموعه برکه های پشت هنرستان و لرد برکه، بسیاری از برکه های داخل شهر اوز و همچنین شبکههای ساروجی انتقال آب از بالادست برکه ها در جنوب شهر اوز تا برکه های داخل شهر و همچنین کاروانسرای سیفا و کاروانسرای لرد میری و گذر فرهنگی انجام شد. در این بازدید توسط اعضای هیئت امنای برکه های اوز یعنی محمد فروغی، احمد کریما و شریف بازرگانی، توضیحات مفصلی راجع به انواع برکه ها، تاریخچه برکه سازی در اوز، تعداد برکه ها، کیفیت آب، قدمت برکه ها و ….داده شد. در این بازدید، ساختار و عملکرد برکهها به عنوان منبع آب و نقش آنها در زندگی روزمره مردم، همچنین مطالعه شبکههای ساروجی و ارزیابی روشهای سنتی انتقال آب باران و تأثیر آن بر زندگی مردم مورد توجه بازدیدکنندگان قرار گرفت.
گفتگو با کارشناسان و معماران محلی، بازدید از برکه ای در حال ساخت، از دیگر بخشهای این سفر بود که در آن تبادل نظر با افراد بومی درباره تجربیاتشان در زمینه مدیریت آب و حفظ میراث فرهنگی صورت گرفت. .
لازم به ذکر است که به مناسبت حضور این شخصیت بین المللی، جلسه ای در فرمانداری اوز برگزار گردید. در این جلسه آتوسا مومنی، آرزو قائم پناه مهدی دهدار به عنوان مهمانان ویژه و محمد زمان زمانی امام جمعه اوز، جعفر راستگو مشاور استاندار، هاشمی بخشدار مرکزی، محمد ابراهیم کیان رئیس میراث فرهنگی اوز، شریف بازرگانی مسئول موره مردم شناسی اوز، محمد رفیع راوند رئیس دفتر فرماندار و فوزیه براهیمی مدیر داخلی موزه حضور داشتند. هرچند به دلیل یک ماموریت پیش بینی نشده به مرکز استان، «فروغ هاشمی» فرماندار اوز، در جلسه حضور نداشت اما از طریق تماس تلفنی و ارتباط از راه دور در جریان مذاکرات قرار گرفت. در این جلسه هر کدام از حضار در مورد لزوم حفظ برکه ها، تعمیر و نگهداری آنها، نقطه نظرات خود را مطرح نمودند.
در انتها به رسم یادبود، در مکان موزه مردم شناسی اوز، شریف بازرگانی ماکت برکهای را به دکتر آتوسا مومنی هدیه داد. هدیه ای که نمادی از هویت و فرهنگ مردم اوز است و جهت احترام به تلاشهای خیرین برکه ساز و حافظین میراث فرهنگی است.
سفر آتوسا مومنی به اوز فرصتی مناسب برای بررسی عمیقتر میراث ناملموس دانش بومی برکهسازی و شبکههای ساروجی انتقال آب باران بود. این سفر نه تنها به مستندسازی این دانش کمک کرد بلکه زمینهساز همکاریهای بیشتر بین محققان و جوامع محلی و حتی بین المللی برای حفاظت از منابع آبی و میراث فرهنگی شد. این سفر نشاندهنده اهمیت توجه به گردشگران و همکاریهای بینالمللی در زمینه حفظ میراث فرهنگ و منابع طبیعی است.
