نماد «ن وَالْقَلَم»، شناسنامه و جلوه‌ای از هویت فرهنگی شهر اوز

احمد قاضی‌زاده

در آستانه‌ی ورودی شرقی شهر اوز، آنجا که آفتاب، نخستین پرتوهای خود را بر خاک گرم این دیار می‌تابد، و درست در قلب میدان نبوی اوز، نمادی بیش از سه دهه است که قامت برافراشته؛ نشانه ای که فراتر از یک سازه‌ی سیمانی یا اثر هنری‌ است و حامل معنایی ژَرف و آسمانی‌ است:

ن وَالْقَلَمِ وَ مَا یَسْطُرُونَ

این آیه‌ی شریفه، با نغمه‌ی الهی سوگند به «قلم» و آنچه با آن نگاشته می‌شود، بر جای‌جای تاریخ دانایی، فرهنگ و تعهد انسانی مهر می‌نهد. سوگندی که بیانگر جایگاه والای دانش، آگاهی، حقیقت‌جویی و مسئولیت انسان در قبال نوشتن است.

چه زیبا و شایسته است که اوز، شهر قلم و اندیشه، این آیه‌ی مبارک را به عنوان نماد خود برگزیده است. این اثر، تنها یادآور دانش نیست، بلکه نشانگر رسالت است. سوگند به قلم، یعنی احترام به حقیقت، به انسانیت، به نوشتن برای اصلاح جامعه، برای آموزش و برای آگاهی.
پس باید باور داشت که راه پیشرفت از مسیر دانایی، اندیشه و ایده‌های نوین می‌گذرد و قلم، هنوز روشن‌ترین مشعل آینده است. یعنی قرآن، از همان آغاز، انسان را با نوشتن به عنوان ابزارِ نور و هدایت مخاطب قرار می‌دهد. این انتخاب، خود گویای بینشی عمیق و هویتی‌ ریشه‌دار است.

اوز، این شهر فرهنگ دوست در جنوب فارس، همواره خاستگاه اندیشه‌ورزان، نویسندگان، شاعران و معلمان فرهیخته بوده و هست. شاعران و نویسندگانی چون تائب اوزی و بسیاری دیگر که در گذشته و حتی امروزه چراغ فرهنگ را فروزان نگه داشته‌اند.

نسلی از مردمانش نه‌فقط با دست، بلکه با دل می‌نویسند، واژه صرفاً برایشان ترکیب حروف نیست، بلکه تجلی عشق به زادگاه، فرهنگ و هویت خویش است. در دنیای پرهیاهوی امروز، اگر چنین نمادی کمتر شناخته شود، باید دوباره گفت، دوباره نوشت و از نو معرفی‌اش کرد.

شایسته است که نشریات محلی، سایت‌های فرهنگی و دل‌نوشته‌های‌ اوزی،‌ بار دیگر به آن بپردازند؛ از راز ساختنش بگویند، از اندیشه‌ی طراحانش و از دست‌هایی که با عشق آن را برپا کرده اند تا سایه‌اش، سایه‌ی معرفت باشد بر شهری با پیشینه‌ی هزاران واژه. پاسداشتِ این نماد، تنها حفظ یک اثر هنریِ شهری نیست، بلکه پاسداری از کلام‌الله و صیانت از هویت فرهنگی، تاریخی و معنوی اوز است.

امید آنکه در آینده، دیگر میدان‌ها، ورودی‌های شهر و فضاهای عمومی با همت مهندسان، طراحان شهری و ایده‌پردازان شهر نیز به اِلِمان‌هایی شایسته و الهام‌گرفته از هویت بومی، فرهنگ و تاریخ اوز آراسته شوند. آثاری که افزون بر زیبایی بصری، روایتگر اندیشه و اصالت این دیار باشند و در ذهن هر رهگذر، تصویری ماندگار از اوز به یادگار بگذارند.